اعتکاف عبادتی سلبی است نه ایجابی.
صمت
صمت و سکوت یک ریاضت مشروع است. برای انسان سخت است که زبان خود را کنترل کند و از پرحرفی بازدارد، اما اعتکاف یک فرصت و امکانی را فراهم میکند که انسان این کار را راحت تمرین کند و بتواند بعد از اعتکاف هم آن را ادامه دهد.
جوع
در زمان انبیاء سَلَف سه نفر رفیق گذرشان به دیار غربت افتاد، شب فرارسید، هر یک براى تحصیل غذا به نقطهاى متفرّق شدند لیکن با یکدیگر میعاد نهادند که فردا در وقت معیّن در آن میعادگاه یکدیگر را ملاقات کنند، یکى از آنها میهمان بود و دیگرى به میهمانى شخصى درآمد و چون سوّمى جائى نداشت با خود گفت به مسجد مىروم و میهمان خدا مىشوم، و تا صبح در آنجا به سر برد و همچنان گرسنه باقى بود. صبحدم در میعاد خود هر سه نفر حضور یافتند و هر یک سرگذشت خود را بیان کردند. از جانب خداى تعالى به نبىّ آن زمان وحى رسید که به آن میهمان ما بگو: ما میهمانى این میهمان عزیز را قبول کردیم و خود میزبان او شدیم و براى او در صدد تهیّه بهترین غذاها برآمدیم لکن در خزانۀ غیب خود تفحّص کردیم بهتر از گرسنگى غذائى را براى وى نیافتیم».
این روایت در کتاب ارشادالقلوب است.
سهر
سهر به معنای شب بیداری و تهجد غیر از سحر است. ان ناشئة اللیل هی اشد وطئا و اقوم قیلا. فرصت شب زنده داری در اعتکاف و تلاوت قران و اقامه نماز شب فرصت مهمی است.
خلوت
ذکر به دوام